De Fritz Hirsch Operette 1940 - 1942 Operette in Nederland
Dr. Katja B. Zaich's presentatie over de Fritz Hirsch Operettegroep 1926 - 1940, op het symposium The Return of Operetta over het verleden, heden en toekomst
van de operette in Nederland, 17 april 2008 in het Theater Instituut Nederland te Amsterdam, georganiseerd door ORCA, het Operetta Research Center Amsterdam
|
||
.
 In het voorjaar van 1940 speelde de Fritz Hirsch operette Der Graf von Luxemburg. Met het Pinksterweekend zou deze operette in Amsterdam worden gespeeld. Maar zover kwam het niet meer. De Princesse-Schouwburg in Den Haag werd al snel geconfisqueerd. Blijkbaar vonden de nieuwe Duitse autoriteiten niet dat de kunst van Fritz Hirsch alleen maar amusement was. Hoe Fritz Hirsch op de situatie reageerde, is niet bekend.
Een laatste mededeling over Fritz Hirsch is in Het Volk te lezen op 1 oktober 1940: In de Princesse-Schouwburg werd de Haagse operette opgericht: Met een woord van dank tot de heren Hugo Helm en Fritz Hirsch, die gedurende ongeveer vijftien jaar de bekende operette in de Princesse-Schouwburg aanvoerden, opende gisteren de heer Otto Glastra van Loon een persconferentie ... Het nieuwe gezelschap wil meer operette en minder “Singspiel” uitvoeren, wat het bij Fritz Hirsch vooral geweest zou zijn. Veel niet-joodse medewerkers van de Fritz Hirsch operette werden lid van dit nieuwe gezelschap.
Mogelijk bleven Hirsch en Helm achter de schermen werken voor dit nieuwe gezelschap. Er is een verhaal van de acteur Harry Dressel die zegt in 1943 door Fritz Hirsch voor dit gezelschap gevraagd te zijn. Ook in de autobiografie van de regisseur Ludwig Berger wordt over een ontmoeting met hem in 1943 gesproken. Maar het is zeker dat Fritz Hirsch in 1943 niet meer in leven was.
Operettes van joodse componisten werden in 1941 en 42 in de tot Joodsche Schouwburg omgedoopte Hollandsche Schouwburg gespeeld, de plek, waar joden nog voor een joods publik mochten optreden. Hoogtepunt was De csárdásvorstin in april 1942, gezongen door operazangers en kleinkunstenaars, begeleid door voormalige leden van het Concertgebouworkest. De acteurs van Oostenrijkse officieren mochten bij wijze van uitzondering zonder jodenster op het toneel verschijnen.
Fritz Hirsch werd in 1942 nog voor het officiële begin van de deportaties opgepakt - waarschijnlijk vanwege een “overtreding” zoals het niet-dragen van de jodenster. Hij kwam eerst in het gevangenis van Scheveningen en van daar naar het concentratiekamp Oranienburg in de buurt van Berlijn.
Uiteindelijk belandde hij - die jarenlang een romantisch beeld van het oude Wenen had geschetst - in het Oostenrijkse concentratiekamp Mauthausen, een soort “proefkamp” voor Auschwitz waar het devies “vernietiging door arbeid” gold. Volgens de gegevens van Mauthausen kwam hij daar in op 10 juni 1942 om het leven.
 
|
||
De Fritz Hirsch Operette 1940 - 1942 Operette in Nederland : Fritz Hirsch Operette
|