Operette in Nederland Operetta Research Center Amsterdam

The Red Mill van Victor Herbert Operetta Research Center Amsterdam   ·   Holland en de operette: een reis in van de klinkende clichés   ·   The Red Mill van Victor Herbert   ·   Miss Hook of Holland en The Girls of Holland   ·   Die geschiedene Frau van Leo Fall   ·   Molinos del viento van Pablo Luna   ·   Les moulins qui chantent van Arthur van Oost   ·   Lodoletta en Das Hollandweibchen   ·   Der Vetter aus Dingsda van Eduard Künneke   ·   Il Paese dei Campanelli van Virgilio Ranzato   ·   Tulip Time van Colin Wark   ·   Das Hollandmädel van J.A. Hübler-Kahlas   ·   Ja zuster, nee zuster van Pieter Kramers   ·   Benatzky Revival in Europe   ·   Emmerich Kálmán last operette Arizona Lady   ·   16 Operette CDs from Classics for Pleasure   ·   Links Organisaties   ·   Links Gezelschappen   ·   Links Uitvoeringen   ·   Links Vocalisten & Specialisten   ·   Links Faya   ·   Links

. The Red Mill van Victor Herbert (1906) Author: Kevin Clarke, 01 September 2004   . Het is verrassend dat de eerste Holland-operette te zien was op Broadway in 1906. Het stuk was van Victor Herbert, destijds de succesvolste operettecomponist van Amerika. De titel: The Red Mill. Herbert schreef het voor het komische duo Dave Montgomery en Fred Stone, die kort daarvoor een daverend succes hadden in The Wizard of Oz als "Tinman" en "Scarecrow". In plaats van met Dorothy door het toverland Oz te huppelen, zijn de twee in The Red Mill op pad in een vergelijkbaar imaginair droomland, dat nu Holland heet. Hoe sprookjesachtig dit Herbert-Holland er uitziet, wordt meteen duidelijk als het doek opgaat. In plaats van schattige Munchkins worden in de openingsscène in Katwijk-aan-Zee alle clichés die met Nederland geassocieerd worden uit de kast gehaald. Voor wijdse tulpenvelden en naast een enorme molen poseren jonge Hollandse meisjes in klederdracht voor een aantal buitenlandse kunstschilders ("We've been posing for hours/ with our baskets of flowers/ while they paint, paint, paint"). Hoe wereldvreemd deze scene tegenwoordig bij ons ook overkomt, in 1906 vond men dit vanuit Amerikaans perspectief juist heel realistisch. De Amerikanen waren in die jaren in de ban van een soort 'Holland mania' en er waren in Nederland niet minder dan zes kunstenaarskolonien, waar men juist dit soort taferelen zocht voor schilderijen. Het door Annette Stott in haar boek Holland Mania onderzochte fenomeen van de Amerikaanse rage voor Holland is voor Herbert en zijn librettist Henry Blossom vermoedelijk een belangrijke reden geweest een overmoedige klucht tegen een Hollandse achtergrond te schrijven. Dat het thema voor de hand lag, bleek uit meer factoren: de uitgever van een van de populairste maandbladen van de VS had in oktober 1903 verkondigd dat niet Engeland, maar Holland "The Mother of America" was en dat alle werkelijk Amerikaanse karaktertrekken en idealen uit Nederland kwamen. De "Craze for Holland" werd nog verder versterkt toen in 1904 Theodore Roosevelt voor de tweede keer president werd: "Roosevelt represented the eigth generation of Roosevelts in America, the first having come from Delft to New Amsterdam early in the seventeenth century. The family actively participated in the Holland Society and the preserved the Dutch family Bible and other colonial relics of the first Roosevelts in America. The election of this popular president did not hinder the momentum of Holland Mania", schrijft Stott. Holland was en vogue en dus ook geschikt voor Broadway. The Red Mill is een vermakelijk, maar conventioneel operetteverhaal: Gretchen, de dochter van de burgemeester, is verliefd op de arme scheepskapitein Doris van Damm, met wie ze in een hartstochtelijk duet op het "Island of Our Dreams" zou willen zijn. Ze moet echter trouwen met de Gouverneur van Zeeland, die ten tonele verschijnt met de populaire macho-marshymne "Every Day Is Lady's Day with Me". Hij is een krachtpatserig Miles-Gloriosus-type, wiens charme niet op Gretchen, maar vooral op hem zelf een magnetische uitstaling heeft. Zij vlucht liever met van Damm dan te moeten trouwen met de gouverneur. Als haar vader dit hoort, wordt ze opgesloten in een rode molen, waar Gretchen het dromerige "Moonbeams" zingt aan het eind van het eerste bedrijf. Het is een boodschap aan haar geliefde, met de maan als postillon d'amour – 15 jaar later gebruikte Eduard Künneke dezelfde constructie in zijn Holland-operette Der Vetter aus Dingsda met het lied "Strahlender Mond". Herbert componeert de liefdesverklaring als een wiegende barcarolle, waarvan de melodie een licht Keltische inslag heeft, wat, gezien Herberts Ierse afkomst, niet zo raar is. Een barcarolle roept eigenlijk associaties met Venetië op, maar omdat Amsterdam het "Venetië van het Noorden" wordt genoemd, is een barcarolle in een Holland-operette goed verzonnen. Sterker nog: het is in de volgende Holland-operettes een soort kenmerk geworden van het genre. Bij gebrek aan een herkenbaar muzikaal idioom voor Holland, is het niet zo gek dat Herbert probeert het oorspronkelijke, dat toeristen graag met Holland associëren, om te zetten in Iers-folkloristische melodiewendingen. Ierland is ook een land waar men om een sentimentele hang naar nostalgie naar toe gaat. Het hedendaagse element in The Red Mill vormt het komiesche duo waarvoor het stuk werd geschreven. Ze spelen twee domme Amerikaanse toeristen die in Holland zijn gestrand en de terugreis naar New York niet kunnen betalen. Zij becommentariseren de gebeurtenissen in het stuk als een soort van verslaggevers voor buitenlanders. Slechts een keer grijpen ze in de handeling in om Gretchen te helpen ontsnappen uit de rode molen. Vervolgens slaat de  burgemeestersdochter op de vlucht met van Damm, die door een plotselinge grote erfenis veranderd in een geschikte huwelijkskandidaat.De afgedankte gouverneur trouwt in plaats van Gretchen met de zus van de burgemeester. Eind goed, al goed, zo makkelijk is het leven in operettes. De tijd wordt door de componist liever besteed aan een groot visueel en muzikaal aantrekkelijke huwelijkspartij in Hollandse klederdracht, dan aan het heen- en weerkaatsen van relatieproblemen. Gretchen betaalt de terugreis van de Amerikanen als bedankje voor de hulp, waarna het stuk eindigt met het lokaal-patriottische afscheidslied "In the Streets of New York", waarin het duo beweert alle straten van de Big Apple te kunnen herkennen aan de dames die er lopen. Het is een eersteklas pre-feministische Schlager. Dankzij de glorieuze muziek van Herbert en het spectaculaire decor werd The Red Mill  in totaal 274 op Broadway uitgevoerd, voordat het stuk de provincie indook. De operette werd in 1927 verfilmd en kwam in 1945 als Broadway-revival zelfs 500 (!) keer op de planken. Voor de televisie werd in 1958 een versie gemaakt, met Shirley Jones in de hoofdrol. Zeer recent is het stuk weer eens uitgevoerd op het Ohio Light Operafestival. Dat deze klassieker uit de  Amerikaanse amusementsmuziek nog steeds populair is, geeft aan dat Colin Larkin gelijk heeft gekregen in zijn Encyclopedia of Stage and Film Musicals: "As an operetta with a sense of humor, [The Red Mill] has to be one of the most cherished productions of its time."

The Red Mill van Victor Herbert

Operetta Research Center Amsterdam