Operette in Nederland
operette :	Operette Orpee aux Enfers
componist :	Jacques Offenbach
samenvatting :	Orphée aux Enfers   Orpheus in de Onderwereld Operette in vier bedrijven van Jacques Offenbach Eerste bedrijf >Herdersvolk vertelt ons, dat het stuk heel lang geleden speelt en dat iedereen erg gelukkig is. Eerbiedwaardige oude heren komen meedelen, dat zij de gemeenteraad van Thebe vormen en dat men zich geen betere kan wensen. Dan verschijnt de Openbare Mening ofwel de Publieke Opinie, een gevaarlijk personage, waarmee men maar beter goede vrienden kan blijven. Iedereen weer af, om plaats te maken voor Eurydice, een lieftallige nimf, die bloemen plukt; niet voor haar eigen man Orpheus, aan wie ze een hartgrondige hekel heeft, maar voor haar nieuwbakken buurman, de herder Aristaeus, op wie zij verliefd is. Orpheus is vioolleraar aan het Tebaanse conservatorium. Ook hij houdt er een gevarieerd liefdesleven op na. Meisjesleerlingen, nimfen, herderinnen, hij lust er wel pap van. Toch wil hij zijn vrouw straffen voor haar ontrouw: hij dwingt haar te luisteren naar zijn nieuwste vioolconcert. Tot het uiterste gekweld door dit "kattegejank" smeekt zij de goden haar spoedig te verlossen van deze afschuwelijke man. Haar wens wordt sneller vervuld dan zij kon denken. Haar man heeft namelijk een adder gedeponeerd in het korenveld waardoor Aristaeus gewoonlijk huiswaarts wandelt. Als Eurydice haar geliefde tegemoet snelt, trapt ze zelf op de gifslang, wordt gebeten en sterft. Nu onthult Aristaeus zijn ware identiteit. Hij is helemaal geen herder, maar Pluto, de god van de onderwereld. Hij heeft Orpheus ingeblazen de slang in het koren los te laten, wetend dat Eurydice "erin zou trappen". Hij neemt de schone schim van Eurydice mee naar zijn onderaardse rijk, om haar tot zijn minnares te maken. Orpheus komt thuis, ontdekt dat zijn vrouw gestorven is en springt een gat in de lucht. Deze reactie blijft niet ongestraft. Van alle kanten wordt zijn gedrag bekommentarieerd, door de gemeenteraad, door furiën en vooral door de Publieke Opinie. Deze eist dat de jonge weduwnaar de berg Olympus beklimt, om de daar huizende goden te vragen of hij zijn echtgenote mag terughalen uit de onderwereld. Natuurlijk heeft Orpheus daar weinig zin in. Maar onder druk van de Publieke Opinie zwicht hij, neemt uitvoerig afscheid van zijn vrouwelijke leerlingen en gaat op weg. De Openbare Mening gaat mee. Tweede bedrijf > Nacht op de berg Olympus; de goden en godinnen rusten "in Morpheus' armen". Cupido, Venus en Mars, die de liefde hebben bedreven, voegen zich heimelijk bij de rest van het godenvolk. De uren komen op, verstrijken en maken plaats voor Aurora, de godin van de dageraad. Dan wordt de rust verstoord door Diana, de jachtgodin. Jupiter, de oppergod, schrikt als eerste wakker en wekt allen. Diana klaagt haar nood: zij is haar minnaar kwijt. Het blijkt dat Jupiter daarin de hand heeft gehad. Diana is woest en ook de andere goden beginnen te morren. Iedereen is het regime van potentaat Jupiter meer dan beu. Voor het moment weet de godenvader de orde te herstellen. Prompt daarop begint zijn gemalin Juno ruzie met hem te maken. Zij is zeer jaloers, en met reden. Het laatste nieuws is dat op aarde een juffrouw is verdwenen. Juno verdenkt haar man ervan dat hij deze jognedame geroofd heeft. Maar - voor één keer - weet Jupiter ècht nergens van. Spoedig blijkt, dat Pluto, de god van de onderwereld, achter de verdwijning van Eurydice zit. Mercurius, de bode der goden, brengt Pluto bij Jupiter op het matje, maar de hellevorst ontkent alles. Jupiter laat zich echter door zijn vleierijen niet misleiden. Zijn boosheid wordt onderbroken door alle goden, die in opstand zijn gekomen. Pluto maakt misbruik van de situatie en stelt zich aan het hoofd van deze revolutie. Jupiter wordt bedreigd, en getreiterd met een spotlied over zijn amoureuze escapades. Gelukkig voor de oppergod arriveert dan Orpheus, met zijn viool en de Publieke Opinie. Voor deze laatste heeft iedereen angst en ontzag. De gemoederen bedaren en men hoort Orpheus aan. Hij vraagt (tegen zijn zin, zoals we weten) zijn vrouw Eurydice terug en wijst Pluto aan als de ontvoerder. Jupiter veroordeelt dan Pluto om Eurydice terug te geven. Om te kijken of zijn besluit ook echt uitgevoerd zal worden, zal hij zelf meteen naar de onderwereld afdalen. De goden smeken hem om hen mee te nemen. Jupiter stemt daarin toe. Op slag zijn de goden hun grieven vergeten. Ze danken de oppergod voor zijn grootmoedigheid. Dansend van voorpret begeeft zich het complete godenvolk naar de onderwereld. Derde bedrijf > Eurydice zit in een kamer in de onderwereld. Ze voelt zich opgesloten en in de steek gelaten. De enige die haar af en toe bezoekt is ene John Styx, bediende van Pluto. Van deze griezel, die niet helemaal goed bij het hoofd is en aan een rare verslaving lijdt, moet Eurydice niets hebben. Maar gelukkig, eindelijk gebeurt er wat. Jupiter speurt namelijk de hele onderwereld af naar de verblijfplaats van Eurydice, van wier schoonheid hij hoge verwachtingen heeft. De rechtbank van de onderwereld noch de hellehond Cerberus kunnen hem verder helpen; Pluto koopt iedereen om. Jupiter windt zich vreselijk op, maar de kleine Cupido schaft raad. Dank zij een spectaculaire gedaanteverwisseling (Jupiters specialiteit) weet de bronstige oppergod tot de opgesloten schone door te dringen. Zij is van hem gecharmeerd en samen weten ze te ontsnappen. Jupiter wordt echter ook verwacht op een feest, dat Pluto voor de goden heeft georganiseerd. Daar gaat het tweetal eerst heen, weer in normale gedaante; Eurydice gemaskerd. Vierde bedrijf > De goden en godinnen amuseren zich kostelijk op het helse feest. Men doet zich te goed aan wijn en wildbraad. Dat is nog eens wat anders dan mierzoete nectar en weeë ambrozijn, het normale godenvoedsel. Op verzoek van Cupido zingt de Onbekende Dame (Eurydice) een loflied op de wijn en op Bacchus, die overigens zelf nog niet aanwezig is. Jupiter danst een sierlijk menuet, in de stijl van Lodewijk XIV, de Zonnekoning, met wie hij zich verwant voelt. Vervolgens storten alle goden en godinnen zich in een ongegeneerde galop. Op het hoogtepunt van het feest wil Jupiter ervandoor gaan met zijn nieuwe vlam, maar Pluto heeft hen in de gaten. Is Jupiter dan vergeten, dat hij Orpheus beloofd heeft, dat hij zijn lichtzinnige echtgenote mag terughalen uit de hel? Zo vraagt Pluto. En jawel, daar komt de ongelukkige vioolvirtuoos al aan, natuurlijk weer in gezelschap van de gevreesde Publieke Opinie. Een plechtig moment. Iedereen ordent zijn kleding en gaat er weer mooi-goddelijk bij staan. Van Pure Plechtigheid begin men in klassieke verzen te spreken. Jupiter wil Eurydice koste wat het kost behouden. Weer is het Cupido die hem een idee aan de hand doet. Orpheus mag Eurydice alleen naar de aarde meevoeren, als hij voorop loopt en niet naar haar omkijkt, zo luidt Jupiters conditie. Hij rekent erop, dat Orpheus wel zal omzien. Maar onder druk van de Publieke Opinie houdt Orpheus stand. Hij kijkt niet om. Jupiter verliest dan zijn geduld en grijpt naar een verpletterend machtsmiddel. Daar kan Orpheus niet tegen op en draait zich om. Eurydice verdwijnt op slag. Hoera, zegt Pluto, ze blijft dus toch bij mij. Nee, zegt Jupiter, ik krijg haar niet, maar jij ook niet. Hij verandert Eurydice in een bacchante en geeft haar aan de god Bacchus, die aan het slot verschijnt en duidelijk heel blij is met dit wonderschone cadeautje.
andere operettes :	Dankbetuiging   ·   Operette Viktoria und Ihr Husar   ·   Operette Die Blume von Hawaii   ·   Operette Hoheit tanzt Walzer   ·   Operette La mascotte   ·   Operette La Poupee   ·   Operette Meine Schwester und ich   ·   Operette Im Weissen Rossl   ·   Operette Bezauberndes Fraulein   ·   Operette Auf der grunen Wiese   ·   Operette Das Dreimaderlhaus   ·   Operette Das Feuerwerk   ·   Operette Clivia   ·   Operette Die Ungarische Hochzeit   ·   Operette Die gold'ne Meisterin   ·   Operette Der fidele Bauer   ·   Operette Die Dollarprinzessin   ·   Operette Der liebe Augustin   ·   Operette Die Rose von Stambul   ·   Operette Madame Pompadour   ·   Operette Rose-Marie   ·   Operette The vagabond king   ·   Operette Nanon Die Wirtin vom goldenen Lamm   ·   Operette Die keusche Susanne   ·   Operette Ihre Hoheit, die Tanzerin   ·   Operette Der Orlow   ·   Operette Mam'zelle Nitouche   ·   Operette Der Opernball   ·   Operette Die Forsterchristl   ·   Operette Schwarzwaldmadel   ·   Operette Die Csardasfurstin   ·   Operette Grafin Maritza   ·   Operette Die Zirkusprinzessin   ·   Operette Wie einst im Mai   ·   Operette Marietta   ·   Operette Die Frau ohne Kuss   ·   Operette Sissy   ·   Operette Der Vetter aus Dingsda   ·   Operette Gluckliche Reise   ·   Operette La fille de Madame Angot   ·   Operette Die Lustige Witwe   ·   Operette Der Graf von Luxembourg   ·   Operette Frasquita   ·   Operette Paganini   ·   Operette Der Zarewitsch   ·   Operette Frederike   ·   Operette Das Land des Lachelns   ·   Operette Schon ist die Welt   ·   Operette Giuditta   ·   Operette Frau Luna   ·   Operette Der Bettelstudent   ·   Operette Gasparone   ·   Operette Polenblut   ·   Operette Orpee aux Enfers   ·   Operette La Belle Helene   ·   Operette Barbe-bleue   ·   Operette La Vie Parisienne   ·   Operette La grande-duchesse de Gerolstein   ·   Operette Les Brigands   ·   Operette Les cloches de Corneville   ·   Operette Maske in Blau   ·   Operette The student prince   ·   Operette The desert song   ·   Operette Hochzeitsnacht im Paradies   ·   Operette Madi   ·   Operette Wenn die kleinen Veilchen bluhen   ·   Operette Zwei Herzen im Dreivierteltakt   ·   Operette Hochzeit am Bodensee   ·   Operette Fruhjahrsparade   ·   Operette Ein Walzertraum   ·   Operette Der lezte Walzer   ·   Operette Die Fledermaus   ·   Operette Eine Nacht in Venedig   ·   Operette Der Zigeunerbaron   ·   Operette Wiener Blut   ·   Operette Die Tanzerin Fanny Elssler   ·   Operette The Mikado   ·   Operette Die schone Galathee   ·   Operette Boccaccio   ·   Operette Der Vogelhandler   ·   Operette Die Landstreicher   ·   Operette 1001 Nacht   ·   Operette Der Obersteiger   ·   Operette HMS Pinafore   ·   Operette La Fille de Tambour-major   ·   Operette La Perichole   ·   Operette The Gondoliers   ·   Operette The Pirates of Penzance   ·   Operette The Yeoman of the Guard   ·   Operette Trial by Jury   ·   Operette Zar und Zimmermann   ·   Operette Zigeunerliebe   ·   Operette The Geisha